Clubs: Speel niet met vuur, organiseer een brandoefening!

27-02-2026 ·

13 stalbranden in 2025, waaronder verschillende paardenstallen. Het is even slikken. Volg het goede voorbeeld van Stal De Cloche en Brandweerzone Westhoek Post Geluwe: organiseer een brandoefening op je club en betrek je leden! Ontdek hieronder:

• hoe Stal De Cloche de brandoefening ervaren heeft;
• hoe je brand kunt voorkomen;
• hoe je noodhalsters maakt (incl. video);
• hoe je moet reageren bij brand.

Club in de kijker: Stal De Cloche

"Een positieve ervaring voor mens en paard, op een rustige manier aanvoelen en evalueren", blikt Stal De Cloche online tevreden terug op de kennismaking met de brandweer. Ook Brandweerzone Westhoek Post Geluwe drukte zich online lovend uit: "Deze oefening was bijzonder leerrijk en draagt bij aan een nog betere voorbereiding bij eventuele interventies in maneges of stallen."

Hoe zag deze brandoefening er concreet uit?

• De brandweerlieden kregen eerst een uitgebreide uitleg over hoe men veilig en correct met paarden moet omgaan.
• Daarna werden de verschillende gebouwen verkend en werd er praktisch geoefend op het evacueren van paarden bij brand. Tijdens de oefening werd een duidelijk verschil opgemerkt tussen brandweermannen met en zonder helm.
  • Paarden reageerden merkbaar onzekerder op brandweermannen met helm.
  • Brandweerlieden zonder helm konden daarentegen veel vlotter contact maken en de paarden makkelijker voorzien van snel geïmproviseerde halsters met touw, om hen veilig naar buiten te begeleiden.

Hoe ontstaan stalbranden?

• Defect in elektrische installatie
• Werkzaamheden/landbouwmachines
• Hooibroei
• Ongedierte (bv. aantasting kabels door geknaag en ammoniak)
• Blikseminslag of storm
• Roken op stal

Preventief: hoe een stalbrand voorkomen

1. Houd brandbaar materiaal op veilige afstand gescheiden van brandveroorzakers.​​
   • Plaats (landbouw)machines in een aparte ruimte of buiten (niet in dezelfde stal als paarden of ruwvoer en stro).
   • Plaats een afvalcontainer nooit tegen een gebouw (! weggesmeten peuken).
   • Stockeer zo weinig mogelijk stro/hooi in de buurt van paarden (! broei: zelfontbranding) > temperatuurmeting en ventilatie is belangrijk, zeker bij grote hoeveelheden!
2. Zorg dat gebouwen netjes en opgeruimd zijn.
   • Rommel/drukte belemmert de brandweer en vertraagt een eventuele redding.
   • Verwijder stof en spinnenwebben om het risico op brand te verkleinen.
3. Zorg dat het erf netjes en opgeruimd is.
   • Verhoog zo de bereikbaarheid voor de brandweer.
   • Vergroot de ruimte om te handelen.
   • Plaats kruiswagens en machines in een vaste opslagplaats.
4. Wees waakzaam bij elektrische installaties.
   • Vermijd verlengkabels in stallen.
   • Let op voor onveilige ontstekingsbronnen zoals schakelaars, vliegenvallampen, etc.
   • Onderhoud apparatuur en verwijder stof (ontbranding).
   • Laat zonnepanelen altijd door een gespecialiseerd bedrijf installeren.
   • Laat elektrische installaties met regelmaat controleren (wettelijk verplicht).
5. Signaleer het rookverbod.
   • Koop hier onze verbodsborden.
   • Herhaal dit in de stallen, opslag en directe omgeving.
6. Maak een plattegrond (die buiten het gebouw te vinden is)
   • Zo is alle informatie beschikbaar, mocht de eigenaar er niet zijn of iemand in paniek zijn en het niet goed kunnen uitleggen.
   • Waar hangen de (nood)halsters? Waar staan de hooi- en strobalen?
   • Welk type paard staat in welke stal: hoe zien de stallen eruit en welke paarden zijn niet benaderbaar?
   • Is er een veilige opvangplek op afstand?​
7. Zorg dat het vuur bestreden kan worden.
   • Overweeg een bluswatervoorziening die te allen tijde toegankelijk is.
   • Controleer met regelmaat de aanwezige blusmiddelen (bruikbaar, goed bereikbaar?). 
8. Controleer regelmatig je verzekeringen voor de dekking bij brand.
   • ​​Zijn er attesten (elektriciteit, brandweer, etc.) waarmee je jaarlijks in orde moet zijn?
   • Zijn er uitsluitingen?
9. Organiseer regelmatig een brandoefening op je terrein.
   • Zijn de vluchtroutes gekend?
   • Kunnen mensen een noodhalster maken en aanbrengen?

Reactief: hoe reageren bij een stalbrand

We hopen dat je deze 4 belangrijke tips nooit hoeft te gebruiken, maar een verwittigd en vooral voorbereid mens is er twee waard.

• Bel meteen de hulpdiensten via 112 en ontruim NIET zelf.
• Zorg ervoor dat duidelijk is wie de communicatie doet en coördineert vanop het terrein.
  • Brandweer ontvangen en te woord staan;
  • Plattegrond terrein klaarhebben;
  • Brandweer inlichten over type paarden (hengsten, veulens, etc.) en speciale sloten of deuren.
• Ga NIET de stal in bij rookontwikkeling.
  • Je kunt max. 30 seconden je adem inhouden.
  • In 30 seconden red je geen paard.
• Zorg voor een estafettesysteem.
  • Zodra paarden gered zijn, in estaffette aanpakken paarden.
  • Meest efficiënt (nl. afstanden zo kort mogelijk houden voor iedereen).
• Houd rekening met het gedrag van paarden bij brand.
  • Gewenning en associatie: de stal wordt gezien als veilige plek ondanks de dreiging. Ze blijven staan OF rennen zelfs terug (sluit dus staldeuren van boxen waaruit paarden bevrijd zijn).
  • Paniek en bevriezen: bij extreme stress weigeren paarden te bewegen.
  • Desoriëntatie door rook.

Oproep

Organiseer(de) je als club een brandoefening? Deel jouw ervaring met ons (clubs@paardensport.vlaanderen)  en maak het verschil! Samen zorgen we voor een veilig (sport)klimaat.

Tip: verwittig en betrek je leden bij een evacuatie/brandoefening op de club.

• Verwittig op voorhand wanneer er een oefening met de brandweer gepland staat. Stel hen gerust dat paniek niet nodig is als ze die dag blauwe lichten of waterkanonnen zien.
• Nodig hen uit! Zo leren ze de procedure, vluchtroutes, het aanleggen van een noodhalster, aandachtspunten voor hun eigen veiligheid, gedrag van het paard bij brand (vluchten bv. niet uit open stal), etc. kennen. Veiligheid start bij een goede voorbereiding, iedereen kan het verschil maken!

Tot slot

Met speciale dank aan Stal De Cloche en Brandweer Westhoek - Post Geluwe (foto)

Interessant leesvoer:

PaardenPunt Vlaanderen: slides infoavond brandpreventie dd. 24/11/2025

Een positieve ervaring voor mens en paard. Op een rustige manier aanvoelen en evalueren